ผมรวบรวมแฟ้มเสียงคำสอนเทศนานำมารวบรวมไว้ในแผ่นดีวีดี แล้วเขียนหน้าแผ่นไว้ว่า สมถวิปัสสนากรรมฐาน กะว่าตัวเองจะได้ฟังแบบจุใจไม่ต้องเปลี่ยนแผ่นซีดีบ่อยๆ และจะได้แจกให้ผู้สนใจนำไปเปิดฟังกัน ปรากฏว่ามีผู้ได้รับแผ่นดีวีดีแล้วเอ่ยถามออกมาว่า สมถะกับวิปัสสนามันไปด้วยกันได้หรือ
ยุคนี้เป็นยุคของคำว่าวิปัสสนา สถานที่ฝึกปฏิบัติธรรมหลายแห่งชอบใช้คำว่า วิปัสสนากรรมฐาน ซึ่งในการฝึกอบรมแม้จะสอนให้รู้จักกับการฝึกสมถะ แต่มักกล่าวว่าไม่ควรฝึกสมถะให้มากนัก พอผู้เข้าอบรมที่เพิ่งเริ่มสนใจธรรมะได้ยินได้ฟังครูบาอาจารย์หรือวิทยากรที่เป็นฆราวาสกล่าวเช่นนั้นก็เข้าใจไปว่า ไม่ต้องสนใจฝึกสมถะกันหรอก จากนั้นเมื่อได้ยินใครต่อใครพูดถึงสมถะหรือได้ยินคำว่าสมาธิ ก็จะพูดสวนออกไปทันทีว่าฝึกสมาธิฝึกสมถะกันไปทำไม ฉันฝึกวิปัสสนาต่างหากนะ แล้วมักทำหน้าเหยียดๆกับคนถามเสียอีก
ทุกวันนี้น่าดีใจที่หนุ่มสาวชาวออฟฟิศหันหน้าเข้าฟังธรรมกันมากขึ้น แต่สังเกตว่าหลายคนที่เข้ามาฟังธรรมมักไม่มีเวลามาฟังธรรมกันบ่อยนัก บางคนมีโอกาสแค่ครั้งเดียวหรือสองครั้งเพราะติดธุระติดหน้าที่การงาน นานๆทีจึงมีโอกาสปลีกตัวหาเวลาลาพักร้อนมาเข้าร่วมฝึกปฏิบัติธรรม ดังนั้นสิ่งที่เขาได้เรียนรู้ไป จะติดใจเขาไปอีกนาน ถ้าได้ฟังว่าให้เน้นวิปัสสนา ไม่ต้องสนใจสมถะให้มากนักหรอก ด้วยความรู้ความเข้าใจของคนที่เพิ่งเริ่มก้าวเข้ามาสนใจธรรมะ ก็อาจเข้าใจผิดเช่นนี้ไปตลอด ขอให้ลองสอบถามคนทำงานยุคนี้กันก็ได้ว่า มีกี่คนกันที่บอกว่าให้ฝึกสมถะ มันกลายเป็นความเข้าใจผิดๆในสังคมไปแล้ว
ในอีกแง่หนึ่ง ตัวกระตุ้นที่ทำให้คนไม่ชอบฝึกสมถะ คือความขี้เกียจฝึกของคนที่ไม่มีเวลาว่างนี่แหละ ที่เสริมทำให้นิยมฝึกเฉพาะวิปัสสนากัน ยิ่งบอกต่อกันว่าวิปัสสนาเป็นเรื่องง่ายทำได้ง่าย ไม่ต้องเสียเวลานั่งสมาธิ ไม่ต้องหาเวลาว่างมานั่งนิ่ง นั่งนิ่งแล้วไม่เห็นว่าจะทำให้เกิดปัญญาอะไรขึ้นมา ไม่เห็นว่าสมถะจะช่วยแก้ปัญหาในชีวิตประจำวันได้อย่างไร ล้วนเป็นเหยื่อของกิเลสด้วยความอยากทำอะไรๆที่ง่ายๆไม่ต้องเสียเวลาทำมาหากินของตัวเอง
นอกจากประเด็นเรื่องสมถะ ในความเข้าใจเรื่องวิปัสสนาเองก็น่าห่วงยิ่งกว่าเสียอีก เพราะคนที่สนใจธรรมะแบบฉาบฉวย หรือเพิ่งฝึกวิปัสสนาได้ไม่นาน มักเข้าใจเอาแบบง่ายๆเข้าข้างตัวเองอีกนั่นแหละว่า วิปัสสนานั้นฝึกง่าย ฝึกแค่นั้นแหละพอแล้ว บางคนฝึกได้นานไม่กี่ปีก็ยกตัวขึ้นเป็นครูแล้วก็ยกตนข่มท่านลืมครูอาจารย์ของตัวเอง