พอมาถึงขั้นจะนำ Excel มาใช้กับงานจัดเก็บ ค้นหา แก้ไขข้อมูลนี่แหละที่เป็นขั้นที่ยากที่สุด บางคนถึงกับไม่รู้ว่าจะเริ่มจากตรงไหนดี บางคนที่เคยพลาดต้องแก้ไขโครงสร้างฐานข้อมูลใน Access อาจกล้าๆกลัวๆไม่อยากเริ่มใช้ Excel เสียที จึงขอแนะนำว่า ให้ทดลองสร้างฐานข้อมูลเล็กๆขึ้นมาใช้ก่อน โดยไม่ต้องเอางานจริงๆมาใช้ พอเริ่มเห็นว่าใช้งานได้และเริ่มจะจับหลักได้แล้ว จึงค่อยดัดแปลงแก้ไขให้ใช้กับงานจริงต่อไป ถ้าเราทำผิดแล้วใช้เป็นบทเรียนแก้ไขให้ไม่ทำผิดอีก ย่อมดีกว่าผู้ที่ไม่เคยทำอะไรมาก่อนเลย
ประเด็นคำถามซึ่งควรคำนึงตลอดระยะเวลาของการใช้ Excel จัดการฐานข้อมูล ได้แก่
- จะจัดแบ่งฐานข้อมูลทั้งหมดจากเดิมแบบ Flat ให้แยกออกเป็นตารางข้อมูลย่อยๆแบบ Relational Database แบ่งตามเป็นเรื่องที่สัมพันธ์กันอย่างไรและแยกออกเป็นกี่ตารางดี
- จะแยกเก็บตารางข้อมูลให้กระจายกันอยู่ใน Sheet เดียว หรือแยกเก็บต่าง Sheet หรือต่าง file
- จะทำอย่างไรให้ file มีขนาดเล็กที่สุด และใช้เวลาคำนวณเร็วที่สุด
- หากหน่วยความจำในเครื่อง (RAM) มีจำกัด จะใช้กับ file ขนาดใหญ่ได้อย่างไร
- ในตารางข้อมูลจำเป็นต้องมีแต่เพียงตัวเลขและตัวอักษรหรือไม่ จะสร้างสูตรเข้าไปด้วยได้หรือไม่
- ต้องกำหนดรูปแบบ Format ให้กับข้อมูลที่จัดเก็บหรือไม่ อย่างไร
- จะต้องบันทึกข้อมูลลงไปเองทีละเซลล์หรือจะใช้เครื่องมือใดช่วยในการบันทึก
- จำเป็นต้องใช้ VBA ช่วยงานฐานข้อมูลหรือไม่เพื่อใช้งานแบบคอมพิวเตอร์ให้เต็มที่
- จะทำอย่างไรเมื่อมีการย้ายตารางข้อมูลจาก Sheet หนึ่งไปยัง Sheet อื่นหรือ file อื่น
- หากโครงสร้างตำแหน่งของข้อมูลเปลี่ยนไปจากเดิม จะค้นหาข้อมูลนั้นได้อย่างไร
- หากแต่ละ file มีโครงสร้างตำแหน่งของข้อมูลเหมือนกัน เช่น เซลล์ A100 เป็นเซลล์ข้อมูลลูกค้าชั้นเยี่ยมประจำเดือน โดยแยก file ที่เก็บข้อมูลออกตามเดือนเป็น Jan.xls Feb.xls เรื่อยไปจนถึง Dec.xls จะดึงข้อมูลลูกค้าชั้นเยี่ยมประจำเดือนที่ต้องการได้อย่างไร
- หากขนาดของตารางข้อมูลเปลี่ยนไปทั้งจำนวน Row/Column จะส่งผลกระทบอะไรบ้าง
- จะป้องกันความพลั้งเผลอของมนุษย์ในการใช้ฐานข้อมูล เช่น สะกดผิดหรือบันทึกข้อมูลผิดประเภทได้อย่างไร
- ขีดความสามารถและข้อจำกัดของสูตร คำสั่งบนเมนู หรือนำใช้ร่วมกันมีอะไรบ้าง
- จะนำข้อมูลจากโปรแกรมฐานข้อมูลอื่น เช่น Access มาใช้งานร่วมกันกับ Excel ได้อย่างไร
ขอบเขตของประเด็นข้างต้นมักแตกต่างกันไปตามมุมมองและประสบการณ์ของผู้ใช้ Excel ว่ารู้จัก Excel มากน้อยเพียงไร และเคยหาทางนำ Excel ไปประยุกต์ใช้ในงานจัดการฐานข้อมูลมาอย่างโชกโชนหรือไม่ หลายประเด็นอาจเป็นสิ่งที่ไม่เคยคาดคิดมาก่อน หรือมองข้ามไปเลยว่าไม่เห็นเป็นสิ่งสำคัญ ทั้งๆที่ประเด็นเหล่านั้น ในสายตาของผู้ที่รู้จัก Excel เป็นอย่างดีกลับเป็นสิ่งสำคัญซึ่งขาดไม่ได้ในการใช้ Excel จัดการฐานข้อมูล
